Η σημασία του βορίου και των ιχνοστοιχείων στην ελιά, ο ρόλος τους στην ανθοφορία και την καρπόδεση και η σωστή διαχείρισή τους.
Η ελιά (Olea europaea L.) αποτελεί πολυετή δενδρώδη καλλιέργεια με ιδιαίτερες απαιτήσεις σε θρεπτικά στοιχεία, η ισορροπημένη παροχή των οποίων είναι καθοριστική για τη βλαστική ανάπτυξη, τη διαφοροποίηση των ανθοφόρων οφθαλμών, την καρπόδεση και την ποιότητα της παραγόμενης ελαιοκομικής παραγωγής. Εκτός των μακροστοιχείων, τα ιχνοστοιχεία διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση βασικών φυσιολογικών και μεταβολικών διεργασιών, με το βόριο (B) να συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον σημαντικών για την καλλιέργεια της ελιάς.
Το βόριο αποτελεί απαραίτητο στοιχείο για τη δομή και τη λειτουργία των κυτταρικών τοιχωμάτων, καθώς συμμετέχει στη διασύνδεση των πηκτινικών πολυσακχαριτών, ενώ επηρεάζει τη διαπερατότητα των κυτταρικών μεμβρανών και τη μετακίνηση υδατανθράκων μέσω του φλοιώματος. Επιπλέον, το βόριο εμπλέκεται στη ρύθμιση του μεταβολισμού των φυτικών ορμονών, κυρίως των αυξινών, επηρεάζοντας άμεσα την κυτταρική διαίρεση και επιμήκυνση. Στην ελιά, η σημασία του βορίου είναι ιδιαίτερα έντονη κατά το αναπαραγωγικό στάδιο, καθώς επηρεάζει τη βιωσιμότητα της γύρης, τη βλάστηση του γυρεοσωλήνα και την επιτυχή γονιμοποίηση, παράγοντες άμεσα συνδεδεμένους με την καρπόδεση.
Η έλλειψη βορίου στην ελιά εκδηλώνεται κυρίως με λειτουργικές διαταραχές πριν από την εμφάνιση εμφανών μορφολογικών συμπτωμάτων, γεγονός που συχνά οδηγεί σε υποεκτίμηση του προβλήματος. Μειωμένη καρπόδεση, αυξημένη πτώση ανθέων και νεαρών καρπών, καθώς και ακανόνιστη παραγωγή αποτελούν συχνές συνέπειες της ανεπάρκειας. Σε προχωρημένες περιπτώσεις παρατηρούνται παραμορφώσεις των νεαρών φύλλων, βραχυγονάτωση των βλαστών, νέκρωση της κορυφής της ετήσιας βλάστησης και παραγωγή υποβαθμισμένων καρπών. Η έλλειψη βορίου εμφανίζεται συχνότερα σε εδάφη με υψηλό pH, χαμηλή περιεκτικότητα σε οργανική ουσία και περιορισμένη εδαφική υγρασία, συνθήκες που μειώνουν τη διαθεσιμότητα και την κινητικότητα του στοιχείου στη ριζόσφαιρα.
Πέραν του βορίου, σημαντική είναι και η συμβολή άλλων ιχνοστοιχείων στη θρέψη της ελιάς. Ο ψευδάργυρος (Zn) αποτελεί βασικό συστατικό ενζύμων που συμμετέχουν στη σύνθεση της τρυπτοφάνης και των αυξινών, επηρεάζοντας τη βλαστική ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση των ανθοφόρων οφθαλμών. Η ανεπάρκειά του οδηγεί σε χαρακτηριστικά συμπτώματα μικροφυλλίας και περιορισμένης ανάπτυξης της κόμης. Ο σίδηρος (Fe) είναι απαραίτητος για τη λειτουργία των φωτοσυνθετικών και αναπνευστικών ενζυμικών συστημάτων και η έλλειψή του εκδηλώνεται με μεσοφύλλια χλώρωση των νεαρών φύλλων, ιδίως σε ασβεστούχα εδάφη. Το μαγγάνιο (Mn) συμμετέχει στη φωτοσύνθεση και στην ενεργοποίηση ενζύμων, ενώ ο χαλκός (Cu) συνδέεται με τη λιγνινοποίηση των κυτταρικών τοιχωμάτων και τη λειτουργία μηχανισμών άμυνας του φυτού.
Η αξιόπιστη διάγνωση της θρεπτικής κατάστασης της ελιάς ως προς τα ιχνοστοιχεία απαιτεί τον συνδυασμό εδαφολογικής ανάλυσης και φυλλοδιαγνωστικής, με προσδιορισμό των συγκεντρώσεων στα φύλλα σε κρίσιμα φαινολογικά στάδια. Η εφαρμογή βορίου και λοιπών ιχνοστοιχείων μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε εδαφικά είτε διαφυλλικά, με ιδιαίτερη έμφαση στον χρόνο εφαρμογής, ειδικά κατά την προανθική περίοδο. Το βόριο χαρακτηρίζεται από στενό εύρος μεταξύ επάρκειας και τοξικότητας, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την ακριβή τήρηση των συνιστώμενων δόσεων.
Συμπερασματικά, το βόριο και τα υπόλοιπα ιχνοστοιχεία αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη φυσιολογική λειτουργία και την παραγωγικότητα της ελιάς. Η ορθολογική και επιστημονικά τεκμηριωμένη διαχείρισή τους συμβάλλει στη βελτιστοποίηση της ανθοφορίας και της καρπόδεσης, στη σταθεροποίηση της παραγωγής και στη διατήρηση της μακροχρόνιας ευρωστίας των ελαιόδεντρων.
