Η τιμή παραγωγού πιέζεται, η συγκομιδή ακριβαίνει και οι αποδόσεις προβληματίζουν – Πού πρέπει να στρέψουν την προσοχή τους οι παραγωγοί
Η νέα ελαιοκομική περίοδος ξεκινά με ένα δύσκολο ερώτημα για χιλιάδες παραγωγούς: πώς μπορεί να παραμείνει βιώσιμη η ελαιοκαλλιέργεια όταν η τιμή πώλησης πιέζεται, ενώ ταυτόχρονα το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό;
Η εικόνα της αγοράς είναι ανομοιογενής. Οι τιμές παραγωγού κινούνται περίπου στα 3,70–4 ευρώ το κιλό σε αρκετές περιπτώσεις, ενώ την ίδια στιγμή έχουν καταγραφεί και υψηλότερες πράξεις για εξαιρετικής ποιότητας πρώιμο ελαιόλαδο. Στις 2 Οκτωβρίου, για παράδειγμα, 55 τόνοι έξτρα παρθένου ελαιολάδου από τους Αγίους Αποστόλους Λακωνίας διατέθηκαν στα 5,95 ευρώ το κιλό. Η συγκεκριμένη πράξη, ωστόσο, δεν αποτελεί γενικό κανόνα για την αγορά, αλλά δείχνει τη σημασία της ποιότητας και της οργανωμένης διάθεσης.
Την ίδια ώρα, οι πρώτες συγκομιδές σε Μεσσηνία και Λακωνία δείχνουν χαμηλότερες αποδόσεις ελαιοποίησης σε σχέση με πέρυσι. Αυτό σημαίνει ότι ο παραγωγός δεν αντιμετωπίζει μόνο την τιμή πώλησης, αλλά και το πόσο λάδι τελικά θα πάρει από την ποσότητα του καρπού που θα συγκομίσει.
Πρώτο βήμα: να γνωρίζει ο παραγωγός το πραγματικό κόστος
Σε περιόδους χαμηλών τιμών, το πρώτο λάθος είναι να αντιμετωπίζεται η τιμή του λαδιού ως μοναδικό μέγεθος.
Ο παραγωγός πρέπει να γνωρίζει πόσο του κοστίζει πραγματικά ένα κιλό ελαιολάδου.
Κλάδεμα, λίπανση, φυτοπροστασία, καύσιμα, εργατικά, μεταφορά του καρπού, ελαιοποίηση και αποθήκευση πρέπει να υπολογίζονται συνολικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί πρόσφατη οικονομοτεχνική ανάλυση για βιολογικό ξηρικό ελαιώνα στην Κρήτη. Στο συγκεκριμένο μοντέλο, το ετήσιο κόστος υπολογίστηκε σε περίπου 23.961 ευρώ για 1.000 δέντρα, ενώ το σημείο ισορροπίας διαμορφώθηκε στα 4,15 ευρώ το κιλό.
Το νούμερο αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κόστος για όλους τους ελαιώνες. Δείχνει όμως κάτι σημαντικό: η ίδια τιμή πώλησης μπορεί να είναι κερδοφόρα για έναν παραγωγό και ζημιογόνα για έναν άλλον, ανάλογα με την παραγωγικότητα, το ανάγλυφο, τη μηχανοποίηση και τον τρόπο συγκομιδής.
Η συγκομιδή είναι το πιο δύσκολο κομμάτι
Το κόστος των εργατικών αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα.
Οι αναφορές της αγοράς κάνουν λόγο για ημερομίσθια περίπου 60 έως 80 ευρώ, ενώ η τελική δαπάνη εξαρτάται από την ποσότητα που μπορεί να συλλέξει κάθε εργάτης.
Γι’ αυτό και ο παραγωγός χρειάζεται να οργανώσει τη συγκομιδή πριν ξεκινήσει: να υπολογίσει πόσους εργάτες χρειάζεται, πόσες ημέρες θα απαιτηθούν, το κόστος μεταφοράς και την αμοιβή του ελαιοτριβείου.
Η κακή οργάνωση μπορεί να αυξήσει σημαντικά το κόστος ανά κιλό.
Πότε πρέπει να δώσει το λάδι; Να το κρατήσει για αργότερα;
Εδώ δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.
Ο παραγωγός που χρειάζεται άμεσα ρευστότητα έχει διαφορετικές ανάγκες από εκείνον που διαθέτει δυνατότητα αποθήκευσης και μπορεί να περιμένει.
Επομένως, η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην προσδοκία ότι «η τιμή θα ανέβει». Χρειάζεται να εξετάζονται η ποιότητα του λαδιού, το κόστος αποθήκευσης, οι ανάγκες ρευστότητας και οι προσφορές που υπάρχουν στην αγορά.
Σε κάθε περίπτωση, πριν από μία μεγάλη πώληση αξίζει να αναζητούνται περισσότερες από μία προσφορές και να συγκρίνεται η καθαρή τιμή που τελικά θα λάβει ο παραγωγός.
Περισσότερη συνεργασία, λιγότερη εξάρτηση από τη χύμα αγορά
Ένα ακόμη μεγάλο ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο πωλείται το ελληνικό ελαιόλαδο.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα, περίπου 50.000 τόνοι ελληνικού ελαιολάδου που προορίζονται για εξαγωγή διακινούνται χύμα. Έτσι, σημαντικό μέρος της υπεραξίας της τυποποίησης δεν επιστρέφει στον παραγωγό.
Η ενίσχυση των συνεταιρισμών, των ομάδων παραγωγών και των οργανωμένων σχημάτων διάθεσης μπορεί να αποτελέσει μία από τις λύσεις.
Η συλλογική αγορά εφοδίων μπορεί να μειώσει το κόστος, ενώ η συγκέντρωση μεγαλύτερων ποσοτήτων μπορεί να βελτιώσει τη διαπραγματευτική θέση απέναντι στους αγοραστές.
Εκεί βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα
Η λύση για τον ελαιοπαραγωγό δεν είναι μία.
Δεν είναι μόνο να περιμένει καλύτερη τιμή. Δεν είναι μόνο να μειώσει τα έξοδα. Και δεν είναι μόνο να αυξήσει την παραγωγή.
Το ζητούμενο είναι ένας συνδυασμός: χαμηλότερο κόστος ανά κιλό, καλύτερη οργάνωση της συγκομιδής, προστασία της ποιότητας, σωστή επιλογή του χρόνου πώλησης και μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη.
Η σημερινή κατάσταση δείχνει ότι ο παραγωγός πρέπει να αρχίσει να βλέπει τον ελαιώνα περισσότερο ως επιχείρηση και λιγότερο ως μια καλλιέργεια που απλώς παράγει καρπό.
Γιατί όταν η τιμή του προϊόντος πλησιάζει ή πέφτει κάτω από το κόστος παραγωγής, η διαφορά ανάμεσα στο «βγάζω χρήματα» και στο «δουλεύω με ζημιά» μπορεί να κρίνεται σε λίγα λεπτά του ευρώ ανά κιλό.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της φετινής ελαιοκομικής περιόδου: ο παραγωγός πρέπει να γνωρίζει το κόστος του πριν αποφασίσει σε ποια τιμή και με ποιον τρόπο θα δώσει το ελαιόλαδό του.
