29 Μαΐου – Η Άλωση της Πόλης (video)

Βυζαντινός πολιτισμός. Η διατροφή των βυζαντινών, η γεωργική παραγωγή και τύποι καλλιεργειών.

Οικονομικές πιέσεις, φορολογία, και αλλοτρίωση του εδάφους

Παρατίθεται δεκάλεπτο ντοκυμαντερ από το αρχείο της ΕΡΤ.

Ένα οδοιπορικό στα βοσκοτόπια και τους ελαιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας

Η 29η Μαΐου σηματοδοτεί ένα σημείο-καμπή στην παγκόσμια ιστορία, ως τέλος της ιστορίας του Βυζαντινού πολιτισμού. Ένας πολιτισμός πολύ πιο κοντά στη φύση και με μεγαλύτερη αγάπη για το περιβάλλον από τον προηγμένο σημερινό κόσμο. Κοινωνίες με διατροφική αυτάρκεια, οργανικές καλλιέργειες και μετρημένη κατανάλωση σήμερα μοιάζουν με “ουτοπίες που υποστηρίζονται από ακτιβιστές”.

Στο Βυζάντιο η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν αγρότες. Έτσι ο περίπλοκος κρατικός μηχανισμός της αυτοκρατορίας εξαρτάται από την εργασία των εκατομμυρίων αγροτών. Ακόμα και ένα μεγάλο μέρος των βυζαντινών στρατιωτών είχαν και μερική αγροτική απασχόληση, αφού κατείχαν γεωργικό κλήρο σε αντάλλαγμα της στρατιωτικής τους θητείας.

Οι βυζαντινοί κυβερνήτες αναγνώριζαν αυτήν την εξάρτηση και προσπάθησαν να προστατεύσουν τους μικροκτηματίες αγρότες από τις ανταγωνιστικές απαιτήσεις των «Δυνατών», μέσω της νομοθεσίας και μερικές φορές με άμεση παρέμβαση.

«Δυνατοί» ονομάστηκαν οι επαρχιώτες αριστοκράτες μεγαλογαιοκτήμονες που έγιναν το σημαντικότερο χαρακτηριστικό γνώρισμα της βυζαντινής κοινωνίας από το 10ο αιώνα και μετά. Οι σχέσεις μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης και των «Δυνατών» για τον έλεγχο της αγροτικής εργασίας και τους καρπούς της γεωργικής παραγωγής είναι ένα από τα σκοτεινότερα κεφάλαια της μέσης βυζαντινής ιστορίας.

Οι περισσότεροι αγρότες στο Βυζάντιο ζούσαν σε μικρά χωριά και ελάχιστοι σε απομονωμένα αγροτόσπιτα. Τα φτωχότερα σπίτια ενός τυπικού αγροτικού χωριού ήταν ισόγεια και αποτελούνταν από δύο ή τρία δωμάτια. Οι πιο εύποροι χωρικοί ζούσαν σε διώροφα.

Τα σπίτια αυτά είχαν επίσης στάβλους για τα ζώα και αρκετά διέθεταν μύλο για το άλεσμα του σιταριού. Γύρω από αυτά τα σπίτια υπήρχαν αμπελώνες, λαχανόκηποι, οπωρώνες και ελαιώνες. Στις εδαφικές ζώνες μεταξύ των διαφορετικών ιδιοκτησιών έσπερναν σιτάρι, κριθάρι, βρόμη ή σίκαλη. Πιο μακριά από το χωριό έβοσκαν τα κοπάδια των προβάτων, των αιγών και των βοοειδών.

Τύποι καλλιεργειών και άλλων γεωργικών παραγωγών

Οι καλλιέργειες εξαρτώνται από τη θέση και την ποιότητα του εδάφους. Στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας και ιδιαίτερα στις τεράστιες φάρμες των μεγαλογαιοκτημόνων εκτρέφονταν ζώα, ενώ στις ποτιστικές και εύφορες παράκτιες περιοχές της Μικράς Ασίας καλλιεργούνταν το σιτάρι, τα αμπέλια και οι ελιές.

Άλλες μορφές γεωργικής παραγωγής ήρθαν στο προσκήνιο όταν ευνόησαν οι περιστάσεις. Η αλιεία αποτέλεσε ένα σημαντικό τομέα της αγροτικής οικονομίας στις παράκτιες περιοχές και στις όχθες των λιμνών. Καλλιεργήθηκε το λινάρι για την παραγωγή σχοινιού και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και βαμβάκι. Αυξήθηκε η καλλιέργεια των δέντρων μουριάς για την παραγωγή μεταξιού από μεταξοσκώληκες, όπως και η μελισσοκομία για την παραγωγή του κεριού καθώς επίσης και του μελιού.

Η διατροφή των βυζαντινών αγροτών

Οι αγρότες είχαν μια ποικίλη διατροφή, ειδικά σε περιόδους σταθερότητας και ευημερίας. Το ψωμί ήταν το κυρίαρχο μέρος της διατροφής συνοδευόμενο συνήθως από ελιές ή ελαιόλαδο, φασόλια, ψάρι, λαχανικά – όπως λάχανα, κρεμμύδια, πράσα, καρότα, σκόρδο, αγγούρια και κολοκύθια. Τα φρούτα έπαιζαν εξίσου σημαντικό ρόλο, με σημαντικότερα αυτών τα μήλα, τα αχλάδια, τα κεράσια και τα δαμάσκηνα, καθώς επίσης και το μείγμα μελιού και καρυδιών. Τα ζώα ήταν σημαντικά για την παραγωγή γάλακτος, τυριού και λιγότερο για το κρέας τους. Τέλος, τα αυγά κότας ήταν στη διατροφή τόσο του φτωχού αγρότη όσο και του αριστοκράτη.

Οικονομικές πιέσεις, φορολογία, και αλλοτρίωση του εδάφους

Η αγροτική οικονομία επηρεάστηκε πολύ σοβαρά από τη συμμετοχή στα φορολογικά έσοδα της αυτοκρατορίας. Όλοι οι Βυζαντινοί παραπονούνταν για τη φορολογία, εντούτοις το πιο βαρύ φορτίο φόρων το πλήρωναν οι βυζαντινοί αγρότες.

Η αδυναμία των μικροκαλλιεργητών να αποπληρώσουν τους φόρους και τα δάνεια χαρακτηρίζεται ως μια από τις κύριες αιτίες για την οικονομική καταστροφή τους. Έτσι έβαζαν ως εγγύηση τα χωράφια τους και αυξανόταν ο δανεισμός με αποτέλεσμα τη χρεοκοπία τους.

Η θέση των μικρών αγροτών στο Βυζάντιο γίνονταν ακόμη χειρότερη σε περιόδους πολέμων, δυσμενών κλιματολογικών συνθηκών και εξαιτίας της πίεσης των μεγαλογαιοκτημόνων και της φορολογικής πίεσης του κράτους. Με τους αιώνες η γη πέρασε από τα χέρια των μικρών αγροτών στα χέρια των «Δυνατών» και της εκκλησίας.

Δημιουργήθηκαν τεράστια κτήματα μοναστηριών, παρά τις σποραδικές προσπάθειες από την κεντρική κυβέρνηση να χορηγηθεί η οικονομική βοήθεια στους μικροκαλλιεργητές ή να νομοθετήσει ενάντια στην πώληση του εδάφους στους «Δυνατούς».

Έτσι το βυζαντινό κράτος μέχρι τον 12ο αιώνα είχε χάσει κατά ένα μεγάλο μέρος την άμεση σχέση του με το κύριο σώμα των ανθρώπων που είχαν πληρώσει έως τώρα τον κύριο όγκο της φορολογίας, που παρήγαγαν τα τρόφιμά του και άλλα γεωργικά αγαθά, και που εξυπηρέτησαν στις οπλισμένες δυνάμεις του.

Παρατίθεται δεκάλεπτο ντοκυμαντερ για τα Παλαιολόγια, τη μητέρα πατρίδα του τελευταίου αυτοκράτορας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγουτου Δραγάτζη, δεσπότης του Μυστρά μέχρι την 6 Ιανουαρίου 1449 που στέφθηκε αυτοκράτορας.

Παλαιολόγια (1970)

Από το αρχείο της ΕΡΤ

Διαβάστε περισσότερα απευθείας από τις πηγές, στα vizantinaistorika και bavariagr.

Agro Public

Αγροτικά Νέα της Πελοποννήσου.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Translate :