Καολίνης – Μία αξιόπιστη και βιολογική λύση για την ελιά.

Γράφει ο Θεμιστοκλής Παπαδήμας Εδαφολόγος – Γεωπόνος Γ.Π.Α. MSc,

Όταν αναμένονται συνθήκες που θα προκαλέσουν θερμική επιβάρυνση, ο Καολίνης αποτελεί μια αξιόπιστη και βιώσιμη λύση με πολλά οφέλη για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Εισαγωγή

Η καλλιέργεια της ελιάς αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της Ελλάδας και του πολιτισμού της, παρουσιάζοντας τεράστιο περιβαλλοντικό, οικονομικό και υγειονομικό αντίκτυπο. Η ελιά είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελληνική γεωργία προσφέροντας για χιλιετίες ολόκληρες τα προϊόντα της (καρπούς και ελαιόλαδο), φανερώνοντας τον πολυδιάστατο ρόλο της στην οικονομία, τη βιοποικιλότητα και την υγεία του ανθρώπου.

Γι’ αυτούς τους λόγους κρίνεται απαραίτητο η εφαρμογή καλλιεργητικών τεχνικών που να προάγουν την παραγωγή υψηλής ποιότητας ελαιοκομικών προϊόντων οι οποίες παράλληλα θα είναι φιλικές προς το περιβάλλον. Μια από τις συγκεκριμένες μεθόδους αποτελεί η χρήση και ο ψεκασμός των δένδρων της ελιάς με σκευάσματα καολίνη.

Το Ορυκτό

Ο καολίνης ή καολίνη είναι πέτρωμα το οποίο προέρχεται από την Κίνα και οφείλει το όνομά του στο βουνό “Gauling” (Kauling) που στην κινεζική διάλεκτο σημαίνει υψηλή κορυφή. Κύριο συστατικό του αποτελεί το αργιλοπυριτικό ορυκτό καολινίτης ο οποίος προσδίδει το χαρακτηριστικό λευκό χρώμα.

Τα κύρια κέντρα εξόρυξης στον κόσμο αποτελούν η Μεγάλη Βρετανία και η Νότια Καρολίνα των ΗΠΑ ενώ στην Ελλάδα κοιτάσματα καολίνη βρίσκονται στη Μήλο και στην Αίγινα.

Τα σκευάσματα που κυκλοφορούν στην αγορά περιέχουν καολίνη σε μορφή σκόνης. Ο κατάλληλος χρόνος εφαρμογής του είναι όταν αναμένονται συνθήκες που θα προκαλέσουν θερμική επιβάρυνση στο δένδρο, συνήθως την περίοδο του καλοκαιριού για τις κλιματικές συνθήκες της Μεσογείου, ενώ ο κατάλληλος τρόπος εφαρμογής του είναι ο ψεκασμός, όταν το φύλλωμα είναι στεγνό. Απαραίτητη είναι η πλήρης διαβροχή της κόμης του δένδρου με το ψεκαστικό διάλυμα το οποίο δημιουργεί ένα λεπτό λευκό στρώμα πάνω στην επιφάνεια των καρπών και των φύλλων.

Λόγω του λευκού χρώματος που αποκτά η φυλλική επιφάνεια, ανακλάται μεγαλύτερη ποσότητα ηλιακού φωτός, μειώνοντας την προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία. Συνεπώς τα φύλλα δεν υπερθερμαίνονται, τα στομάτια παραμένουν μεγαλύτερο διάστημα ανοιχτά με αποτέλεσμα να φωτοσυνθέτουν περισσότερο μέσω της αφομοίωσης διοξειδίου του άνθρακα και την επακόλουθη βιοσύνθεση υδατανθράκων που αποτελούν πηγές ενέργειας και είναι απαραίτητοι για την παραγωγή γαλακτικού οξέος που δρα ως φυσικό συντηρητικό και προστατεύει τους καρπούς της ελιάς από επιβλαβείς μικροοργανισμούς. Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει άμεσα στην ανάπτυξη των δένδρων και στην καλή λειτουργία των φυτικών οργάνων ακόμα και κάτω από ξηροθερμικές συνθήκες που μπορεί να οφείλονται στις υψηλές θερμοκρασίες ή στην έλλειψη άρδευσης.

Χρήσεις

Από τα παραπάνω υποδεικνύεται πως ο καολίνης μπορεί να αποτελέσει σημαντικότατο εργαλείο για την αντιμετώπιση της υδατικής καταπόνησης των ελαιόδενδρων, φαινόμενο με μεγάλη συχνότητα στη χώρα μας λαμβάνοντας υπόψιν την κλιματική αλλαγή που οδηγεί σε υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς και το μεγάλο ποσοστό των ξηρικών ελαιώνων.

Η σημαντική συμβολή του καολίνη στη βελτίωση της επίδρασης των περιβαλλοντικών παραμέτρων ενδέχεται να επηρεάσει και το φαινολικό δυναμικό των ελαιοκομικών προϊόντων και ειδικότερα του ελαιόλαδου. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες της τελευταίας δεκαετίας, η εφαρμογή καολίνη μέσω ψεκασμού σε ελαιόδενδρα οδηγεί στην αύξηση των φαινολικών ουσιών και καροτενοειδών στο παραγόμενο ελαιόλαδο.

Οι συγκεκριμένες ενώσεις δρουν ως αντιοξειδωτικά παρουσιάζοντας ευεργετικές ιδιότητες για την ανθρώπινη υγεία, συνεισφέροντας στην εύρυθμη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος. Ακόμη, επηρεάζει και άλλους παράγοντες όπως η οξύτητα και αριθμός υπεροξειδίων βελτιώνοντας τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου.

Επιπροσθέτως, ο καολίνης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φυτοπροτατευτικό προϊόν για την αντιμετώπιση ζημιογόνων εντόμων της ελιάς στα πλαίσια της βιολογικής καλλιέργειας και της αειφόρου γεωργίας. Το λεπτό λευκό στρώμα που δημιουργείται από τον ψεκασμό της κολλοειδής σκόνης του σκευάσματος που διαβρέχει τα δένδρα δρα απωθητικά στους ζωικούς εχθρούς παρεμποδίζοντας την κίνηση, τη σίτιση και την εναπόθεση των αυγών τους.

Μια εναλλακτική ερμηνεία στην οποία αποδίδεται η απωθητική δράση του καολίνη είναι στο γεγονός πως το έντομο – εχθρός λόγω της αλλαγής χρώματος αδυνατεί να αναγνωρίσει το δένδρο που πρόκειται να προσβάλλει, δημιουργώντας ένα είδος καμουφλάζ. Με βάση τα προαναφερθέντα, ο καολίνης παρουσιάζει μεγάλη αποτελεσματικότητα έναντι του δάκου της ελιάς (Bactroceraoleae), μειώνοντας τις προσβολές στους ελαιόκαρπους και αποτρέποντας την υποβάθμιση της ποιότητας των βρώσιμων ελιών και του ελαιολάδου.

Σύνοψη

Εν κατακλείδι, χρήζει ιδιαίτερης αναφοράς η δυνατότητα του καολίνη να συνεισφέρει σημαντικά στην αντιμετώπιση καταπονήσεων και προσβολών που οφείλονται σε εξωγενείς παράγοντες, προάγοντας τη βλαστική ανάπτυξη και την υψηλή ποιότητα των ελαιοκομικών προϊόντων. Η εφαρμογή του μέσω ψεκασμού στα ελαιόδενδρα ως καλλιεργητικό μέτρο αποτελεί μια αξιόπιστη και βιώσιμη λύση με πολλά οφέλη για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ/ΠΗΓΕΣ
  • Denaxa N-K., Roussos P.A., Davmakaris T., Stournaras V. (2012) Comparative effects of exogenous glycine betaine, kaolin clay particles and Ambiol on photosynthesis, leaf sclerophylly indexes and heat load of olive cv. Chondrolia Chalkidikis under drought. Scientia Horticulturae 137, 87-94.
  • Mathur S. (2002) Kaolin Flotation. JCIS 256, 153-158.
  • Rouini I., Simeone V., Cesari G., Bilali H.E., Perri E., Benincasa C. et al (2009). Olive fly management using copper, kaolin and propolis in three Italian organic olive groves. Conference: XIV International Symposium EXOPOLIVA, Jaen, Spain.
  • Vossen P. (2014) Monitoring and Control of Olive Fly (OLF) for Oil Production in California, University of California Cooperative Extension. 133 Aviation Blvd.
  • Ρούσσος Α. Πέτρος (2019) Ελαιοκομία (Πανεπιστημιακές σημειώσεις μεταπτυχιακού), Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Θεμιστοκλής Παπαδήμας

Απόφοιτος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών του Τμήματος Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων & Γεωργικής Μηχανικής στον τομέα της Εδαφολογίας & Γεωργικής Χημείας. Μεταπτυχιακός φοιτητής στο τμήμα Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών με ειδίκευση στην Δενδροκομία, Ελαιοκομία & Αμπελουργία. Δείτε όλα τα άρθρα εδώ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Translate :