Καλλιεργητικές τεχνικές, για την αντιμετώπιση ασθενειών

Γράφει ο Λεωνίδας Νταλιάνης, Γεωπόνος-Εδαφολόγος ΓΠΑ

Παρουσιάζονται ορισμένες καλλιεργητικές τεχνικές όσον αφορά την αντιμετώπιση και την πρόληψη απο πιθανές ασθένειες που αποτελούν ενδεχόμενο να εμφανιστούν.

  1. Βιολογική Καταπολέµηση. Επιδιώκεται η διατήρηση ιθαγενών ωφέλιµων εντόµων ή γίνονται εξαπολύσεις ωφελίµων µε σκοπό την εγκατάστασή τους σε µία καλλιέργεια ή την αύξηση του πληθυσµού των ήδη υπαρχόντων.
  2. Βιοτεχνικές µέθοδοι. Είναι µέθοδοι στις οποίες χρησιµοποιούνται κυρίως παγίδες εντόµων και εκµεταλλεύονται χαρακτηριστικά της συµπεριφοράς των εντόµων. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι παγίδων που προσελκύουν τα έντοµα µε οπτικά, τροφικά ή οσφρητικά ερεθίσµατα.
  3. Βιοτεχνολογικές µέθοδοι. Στην κατηγορία αυτή κατατάσσονται τα
    γενετικώς τροποποιηµένα φυτά µε ανθεκτικότητα σε προσβολές από έντοµα. Η καλλιέργεια γενετικώς τροποποιηµένων φυτών, όπως κάθε νέα τεχνολογία, αντιµετωπίζεται από την επιστηµονική κοινότητα µε επιφυλάξεις και ανάγκη για σχετική έρευνα.
  4. Γενετικές µέθοδοι όπως η µαζική εκτροφή και στείρωση βλαβερών
    εντόµων και η εξαπόλυσή τους µε σκοπό τη σύζευξη των εξαπολυόµενων ατόµων µε εκείνα του άγριου πληθυσµού, ώστε να µειωθεί το αναπαραγωγικό δυναµικό.
  5. Καλλιεργητικά µέτρα όπως για παράδειγµα η καλή κατεργασία του
    εδάφους για την θανάτωση εντόµων που βρίσκονται σε κάποιο στάδιο ανάπτυξής τους στο έδαφος, αµειψισπορά και χρησιµοποίηση ανθεκτικών ποικιλιών.

Αρχικά, η ανισορροπία της παρουσίας ή της έλλειψης θρεπτικών στοιχείων δημιουργεί τις γνωστές ασθένειες, τις τροφοπενίες.

Ο παραγωγός με τη λίπανση φροντίζει να διατηρεί το κάθε θρεπτικό στοιχείο σε ένα επίπεδο, άριστο για το φυτό, ώστε να είναι σε επάρκεια, χωρίς όμως και να προκαλεί τοξικότητα, όπως συμβαίνει αν το στοιχείο προστεθεί σε υπερβολική ποσότητα.

Ο προσδιορισμός των λιπαντικών αναγκών των δέντρων μπορεί να γίνει με τους ακόλουθους τρόπους:

  • Μακροσκοπικά: Η έλλειψη θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος οδηγεί στην εμφάνιση χαρακτηριστικών συμπτωμάτων στη φυλλική επιφάνεια. Τα συμπτώματα αυτά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ασφαλή αφού ένα πλήθος ασθενειών μπορεί να τα προκαλέσουν, ενώ παράλληλα είναι αδύνατον να καθορίσουμε τα στοιχεία που λείπουν. Επιπλέον τα συμπτώματα εμφανίζονται αρκετά αργά, όταν ήδη τα δένδρα έχουν ζημιωθεί σοβαρά από την έλλειψη του στοιχείου.
  • Ανάλυση τον εδάφους. Με αυτήν επιδιώκεται ο προσδιορισμός των θρεπτικών στοιχείων του εδάφους που βρίσκονται σε επάρκεια, σε περιορισμένη ποσότητα, αλλά και εκείνων που λείπουν τελείως.
  • Χημική ανάλυση φύλλων (φυλλοδιαγνωστική). Με τη μέθοδο αυτή προσδιορίζεται η περιεκτικότητα των φύλλων σε θρεπτικά στοιχεία και τα αποτελέσματα τα συγκρίνονται με τις άριστες τιμές καθενός στοιχείου, σε καλλιέργειες που έχουν καλές αποδόσεις.

Η συνεχής πρόοδος στον τομέα εκμηχάνισης της γεωργίας οδήγησε στην εμφάνιση νέων, σύγχρονων μηχανημάτων που είναι σε θέση να προσθέτουν στο έδαφος με ακρίβεια τις απαιτούμενες κάθε φορά ποσότητες λιπασμάτων σε προκαθορισμένες θέσεις, χωρίς φυσικά να βλάπτονται τα φυτά μας. Τα μηχανήματα αυτά ονομάζονται λιπασματοδιανομείς και διακρίνονται σε διάφορες μορφές ανάλογα με τον τύπο του λιπάσματος που επιθυμούμε να εφαρμόσουμε (λιπασματοδιανομείς για τη διασκόρπιση λιπασμάτων στερεάς μορφής – λιπασματοδιανομείς για τη χρήση λιπασμάτων υγρής ή αέριας μορφής).

Η άρδευση θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές καλλιεργητικές εργασίες γιατί εξασφαλίζει στο φυτό το τόσο αναγκαίο για την ζωή τους νερό. Η έλλειψη της εδαφικής υγρασίας έχει άμεσες όσο και δυσμενείς επιπτώσεις

Θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές καλλιεργητικές φροντίδες και έχει σκοπό να δώσει στο δέντρο το κατάλληλο σχήμα που θα διευκολύνει τις υπόλοιπες εργασίες, ενώ παράλληλα θα ευνοήσει τη βλάστηση και την καρποφορία. Με το κλάδεμα αφαιρούμε τμήματα του υπέργειου μέρους, όπως βλαστούς και φύλλα.

Ι.Ρ.Μ. (Integrated Pest Management) Ο όρος αυτός εµπεριέχει την πρόληψη και τον έλεγχο των εχθρών και ασθενειών µε τη χρησιµοποίηση όλων των υπαρχόντων τεχνικών και µεθόδων φυτοπροστασίας. Ραχοκοκαλιά της ολοκληρωµένης καταπολέµησης αποτελούν τα µέτρα που δρουν προληπτικά για τους εχθρούς και τις ασθένειες των φυτών. Σηµαντικότατο ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση διαδραµατίζουν τα µέτρα υγιεινής και οι καλλιεργητικές τεχνικές.

Επιπλέον συστατικά στοιχεία ενός προγράµµατος ολοκληρωµένης αντιµετώπισης αποτελούν ο βιολογικός έλεγχος, µηχανικός έλεγχος ή χηµικός έλεγχος. Ο χηµικός έλεγχος χρησιµοποιείται κυρίως σαν διορθωτικό µέτρο. Συστατικά στοιχεία του προγράµµατος
ολοκληρωµένης καταπολέµησης (Ι.Ρ.Μ.)

  1. Καλλιεργητικά µέτρα
  2. Μέτρα υγιεινής
  3. Μηχανική καταπολέµηση
  4. Βιολογική καταπολέµηση
  5. Φυσικός έλεγχος
  6. Φυσικές ουσίες
  7. Χηµική καταπολέµηση
  8. Παρακολούθηση προγράµµατος

Καλλιεργητικές τεχνικές που μειώνουν το αρχικό μόλυσμα
  1. Ανθεκτικές ποικιλίες
  2. Υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό
  3. Καταστροφή των υπολειμμάτων της καλλιέργειας
  4. Καταστροφή ξενιστών
  5. Εναλλαγή καλλιεργειών
  6. Ηλιοαπολύμανση
Καλλιεργητικές τεχνικές που μειώνουν το ρυθμό διάδοσης του μολύσματος
  1. Εφαρμογή οργανικής λίπανσης & χλωρής λίπανσης
  2. Σπορά και συγκομιδή
  3. Κατεργασία εδάφους
  4. Πλημμύρα
  5. Άρδευση
  6. Καταστροφή ασθενών φυτών
  7. Λίπανση

Πολλά παθογόνα νεκρώνονται ή εμποδίζεται η ανάπτυξη τους.

•κάλυψη του εδάφους με λεπτό διαφανές πλαστικό φύλλο πολυαιθυλενίου κατά την διάρκεια των θερμότερων μηνών του καλοκαιριού.
•Η αρχή της ηλιοαπολυμάνσεως βασίζεται στο γεγονός ότι το έδαφος κάτω από το πολυαιθυλένιο μπορεί να θερμανθεί μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας σε επίπεδα θερμοκρασιών τα οποία μπορούν να θανατώσουν ή να εξασθενίσουν τα εδαφογενή παθογόνα και ζιζάνια
•Βελτίωση των φυσικοχημικών ιδιοτήτων του εδάφους
•Ενίσχυση της παρουσίας και δράσης ωφέλιμων μικροοργανισμών (Bacillus –Actinomycetes)

Αρχές διαχείρισης της ανθεκτικότητας.


Υπάρχουν ορισµένες αρχές που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη στη
φυτοπροστασία ώστε να αποφεύγεται η δηµιουργία ανθεκτικότητας ή να
επιτυγχάνεται µεγάλη χρονική καθυστέρηση εµφάνισης της ανθεκτικότητας.
Οι αρχές αυτές είναι:

Ποικιλία µεθόδων ελέγχου. Εφαρµογή ΙΡΜ προγραµµάτων.

Περιορισµένη χρήση εντοµοκτόνων ελάττωσης της πίεσης επιλογής (selectionpressure).

∆ιατήρηση των ευαίσθητων ατόµων ενός πληθυσµού
α) Μετανάστευση ευαίσθητων ατόµων προς και από µια καλλιέργεια,
β) Να παραµένουν αψέκαστες λωρίδες ή αγροί ώστε να διατηρούνται οιευαίσθητοι πληθυσµοί. Τα περισσότερα παραδείγµατα ανάπτυξης
ανθεκτικότητας έχουν παρουσιασθεί σε περιοχές µε πολλές και καθολικές επεµβάσεις.

Προσδιορισµός της ανθεκτικότητας νωρίς.


Στρατηγική για διευθέτηση ανθεκτικότητας. Ο Γεωργίου από το 1983 έχει κατατάξει σε τρεις κατηγορίες τις µεθόδους γιαπροσέγγιση της διευθέτησης της ανθεκτικότητας. Οι µέθοδοι αυτές, στο πέρασµα του χρόνου, έχουν δοκιµασθεί και εφαρµοσθεί στηνπράξη σε αρκετές περιπτώσεις µε µεγάλη επιτυχία. Χηµικές στρατηγικές για διευθέτηση ανθεκτικότητας (Georghiou, 1983)

Α. Μετριασµός στο χειρισµό (management by moderation)
• Χαµηλές δόσεις, επιβίωση µιας αναλογίας ευαίσθητων γονότυπων.
• Μικρότερη συχνότητα επεµβάσεων.
• Εντοµοκτόνα µε µικρή διάρκεια.
• Αποφυγή SLOW- RELEASE συσκευασιών.
• Εφαρµογή κυρίως εναντίον των τέλειων.
• Τοπική εφαρµογή παρά καθολική εφαρµογή.
• ∆ιατήρηση καταφυγίων (REFUGIA).
• Υψηλότερα επίπεδα ανοχής των εχθρών για την εφαρµογή των εντοµοκτόνων.

Β. ∆ιευθέτηση µε την µέθοδο του κορεσµού (management by saturation).
• Καθιστώντας R γονίδια λειτουργικά υποχωρητικά χρησιµοποιώντας υψηλέςδόσεις.
• Καθήλωση των µηχανισµών αποικοδόµησης µε συνεργιστές.

Γ. ∆ιευθέτηση µε πολλαπλή επίθεση (management by multiple attack).
• Συνδυασµός εντοµοκτόνων (mixtures).
• Εναλλαγή εντοµοκτόνων.

Αμειψισπορά (Rotation)


Με τον όρο αυτό εννοούμε τη διαδοχική εναλλαγή των καλλιεργουμένων ειδών σε μία συγκεκριμένη γεωργική έκταση για ορισμένα χρόνια. Ένα καλά σχεδιασμένο σχέδιο πολυετούς αμειψισποράς (long-term rotation system) αποτελεί μέχρι και κατά 70% τη βάση για την επιτυχημένη
παραγωγή ενός λαχανόκηπου, ενώ το υπόλοιπο 30% εναπόκειται στην ορθή και έγκαιρη κατεργασία του εδάφους, την ορθολογική άρδευση και λίπανση και τις εργασίες πρόληψης και αντιμετώπισης εχθρών και ασθενειών.

Η εναλλαγή των φυτικών ειδών που καλλιεργούνται για ορισμένα χρόνια σε μια γεωργική έκταση έχει ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση διαφορετικών ποσοτήτων και ειδών θρεπτικών συστατικών από το έδαφος και συνεπώς τη μη συστηματική και συνεχιζόμενη εξάντλησή του σε θρεπτικά στοιχεία. Παράλληλα, μεριμνάτε ώστε τα διαδοχικά καλλιεργούμενα είδη να μην ανήκουν στην ίδια οικογένεια.

Η προσθήκη λιπασμάτων στο έδαφος έχει εξαιρετική σημασία για την καλή ανάπτυξη και παραγωγή, γιατί τα θρεπτικά στοιχεία που περιέχονται στο έδαφος δεν είναι συνήθως αρκετά ή δεν είναι πάντα σε αφομοιώσιμη μορφή. Ακόμη και σ’ ένα πλούσιο έδαφος πρέπει να αντικατασταθούν τα στοιχεία που απορροφώνται από το φυτό ή εκείνα που χάνονται με τα νερά της βροχής για να μην εξαντληθούν.

Μέτρα που αποβλέπουν στην αποτροπή ή εξάλειψη των πηγών και των φορέων των εχθρών και των ασθενειών. Με αυτά µειώνεται η παρουσία των επιζήµιων οργανισµών στα φυτά µε αποτέλεσµα τη µείωση της χρήσης χηµικών φυτοπροστατευτικών ουσιών, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς βιολογικής καταπολέµησης.

Τα κυριότερα απ’ αυτά είναι:

♦ έγκαιρη αποµάκρυνση και καταστροφή υπολειµµάτων προηγούµενης
καλλιέργειας,

♦ καταστροφή των ζιζανίων µέσα και έξω από το θερµοκήπιο (είναι σηµαντικό να διατηρείται ο χώρος µέσα και έξω από το θερµοκήπιο, ελεύθερος ζιζανίων, επειδή πολλά απ’ αυτά είναι ξενιστές των εχθρών και των ασθενειών και εποµένως είναι πιθανόν να µολυνθούν και οι νέες καλλιέργειες),
♦ χρησιµοποίηση υγιών φυτών (φυτά χωρίς προσβολές από εχθρούς και ασθένειες),
♦ αποµάκρυνση του γηρασµένου φυλλώµατος,


♦ τακτικός έλεγχος της καλλιέργειας για τον έγκαιρο εντοπισµό τυχόν προσβολών από εχθρούς και ασθένειες
♦ αποφυγή δηµιουργίας ”πληγών” στα φυτά (ιδίως για παθογόνα που απαιτούν παρουσία “πληγής”),
♦ οι καλλιεργητικές εργασίες να γίνονται µε κατεύθυνση, από το καθαρό µέρος του θερµοκηπίου προς το µολυσµένο. Αυτή η τακτική αποτρέπει την εξάπλωση της ασθένειας,
♦ αποφυγή µετάδοσης εχθρών και ασθενειών µέσω του ανθρώπου, των µηχανών και των εργαλείων (απολύµανση εργαλείων, µηχανηµάτων, υποδηµάτων, κλπ.),
♦ αποφυγή µετάδοσης εχθρών και ασθενειών µε το νερό. Σε περίπτωση
χρησιµοποίησης δεξαµενών για άρδευση θα πρέπει ή να προστατεύονται αυτές από τη µόλυνση µε σπόρια επιζήµιων οργανισµών ή ν’ απολυµαίνεται το νερό µε στόχο την αποφυγή ή τη µείωση του προβλήµατος.

Χηµική αντιµετώπιση


Σ’ ένα πρόγραµµα ολοκληρωµένης καταπολέµησης η χηµική καταπολέµηση χρησιµοποιείται µόνο σαν διορθωτικό µέτρο. Για να ελαχιστοποιήσουµε τις αρνητικές επιπτώσεις των φυτοπροστατευτικών προϊόντων στα ωφέλιµα θα πρέπει ναλαµβάνονται υπόψη τα παρακάτω:


• χρησιµοποίηση εκλεκτικών φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Στην κατηγορίααυτή ανήκουν φυτοπροστατευτικά προϊόντα τα οποία δεν σκοτώνουν τα ωφέλιµα,ούτε παρεµποδίζουν την ανάπτυξη τους ή τον πολλαπλασιασµό τους (π.χ.Buprofezin, Primicarb, κλπ.),
• επιλογή κατάλληλου τρόπου εφαρµογής.
Είναι δυνατόν να εφαρµοστούν τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα τα οποία είναιεπιζήµια για τα ωφέλιµα χωρίς να γίνεται σηµαντική ζηµιά στον πληθυσµό τους. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί εφόσον χρησιµοποιήσουµε τον κατάλληλο τρόπο εφαρµογής.

Λήψη άµεσων µέτρων αντιµετώπισης πιθανής ανθεκτικότητας.
Αν υπάρχουν βάσιµες υποψίες για ανθεκτικότητα τότε

α). ∆εν ξαναψεκάζουµε µε το ίδιο εντοµοκτόνο

β). Ζητάµε βοήθεια από ειδικούς στην φυτοπροστασία και
ειδικούς στην ανθεκτικότητα.
• Προσωρινά γρήγορη απόφαση για τον επόµενο ψεκασµό βασιζόµενοι στις
µέχρι τώρα επιστηµονικές γνώσεις και εµπειρία.
• Προσδιορισµός της αιτίας ανάπτυξης ανθεκτικότητας.
• Σχεδιασµός ∆ιαχείρισης της Ανθεκτικότητας.


Για την τελική διευθέτηση της ανθεκτικότητας και λήψη µέτρων πρέπει να απαντηθούν τα παρακάτω ερωτήµατα:
• Πόσο ανθεκτικός είναι ο πληθυσµός
• Τι ποσοστό του πληθυσµού είναι ανθεκτικό.
• Υπάρχει διασταυρούµενη ανθεκτικότητα (cross-resistance)
• Μηχανισµός ή µηχανισµοί ανθεκτικότητας
• Πως κληρονοµείται η ανθεκτικότητα
• Προσαρµοστικότητα των ανθεκτικών ατόµων στον πληθυσµό.

Κατά κανόνα το 80-90% των περιπτώσεων των εντόµων που έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα στην Ελλάδα έχουν αναπτύξει και σε άλλες χώρες και υπάρχουν πληροφορίες για µερικά από τα παραπάνω ερωτήµατα οπότε ένας που αποφασίζει για το χειρισµό της διευθέτησης της ανθεκτικότητας απευθύνεται και συνεργάζεται µε τους ειδικούς φυτοπροστασίας στην ανθεκτικότητα που γνωρίζουν και παρακολουθούν τη διεθνή βιβλιογραφία ή συλλέγουν απαντήσεις στα ανωτέρω.

Για την μείωση των εδαφικών απωλειών από διάβρωση καθώς και για τον εμπλουτισμό του εδάφους για παράδειγμα στους ελαιώνες μας, γίνεται διαμόρφωση λεκανών στα ανάντη των δένδρων καθώς και επικάλυψη του στρώματος γύρω από τις ρίζες των δέντρων, έτσι ώστε η επιφανειακή απορροή μετά από βροχή (ή άρδευση) να οδηγείται στις λεκάνες και να διηθείται στα βαθύτερα στρώματα. Οι λεκάνες καλύπτονται από mulching που γίνεται από τα φυτικά υπολείμματα που δημιουργούνται με το κλάδεμα ή τη χορτοκοπή.

Με την τεχνική του mulching επιτυγχάνεται: Μείωση της επιφανειακής απορροής από τις λεκάνες, ελαχιστοποίηση της διάβρωσης του εδάφους, αποταμίευση νερού στα βαθύτερα στρώματα, μείωση απωλειών θρεπτικών στοιχείων, επίσης προστατεύουν το έδαφος από την διάβρωση, μειώνουν την συμπίεση του εδάφους από “βαριές” βροχές, διατηρούν την υγρασία του εδάφους, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για συχνά ποτίσματα, διατηρούν μια ομοιογενή θερμοκρασία εδάφους, εμποδίζουν την ανάπτυξη ζιζανίων και παρέχουν προστασία των φυτών από τις χαμηλές θερμοκρασίες κατά την χειμερινή περίοδο.

Οι αναφορές και οι τεχνικές καλλιέργειας που αναφέρθηκαν αποτελούν οδηγό για την βελτιστοποίηση της αγροτικής παραγωγής καθώς και προτάσεις για την προστασία των ελαιώνων από κάθε είδους μυκητολογικούς ή εντομολογικούς εχθρούς. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη η καθοδήγηση των παραγωγών με ορθό τρόπο για την αύξηση της παραγωγής τους, με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος.

ΠΗΓΕΣ:

1.∆ιαχείριση της Ανθεκτικότητας των εντόµων στα εντοµοκτόνα,
νέες τάσεις στην παραγωγή εντοµοκτόνων

Φίλιππος Μ. Ιωαννίδης,
Υπηρεσία Φυτοπροστασίας, Ελληνική Βιοµηχανία Ζάχαρης Α.Ε.

2.Georghiou, George P., 1983. Management of resistance in Arthropods. In “Pest Resistance to pesticides eds G. P. Georghiou and T. Saido” p.p.769-792

3.ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑ∆ΟΣ
ΗΜΕΡΙ∆Α – Σύγχρονες µέθοδοι αντιµετώπισης εχθρών των καλλιεργειών

AgroPublic

Αγροτικά Νέα της Πελοποννήσου.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Translate :