Βιοδιεγέρτες – Η νέα προοπτική που διασφαλίζει την απόδοση των καλλιεργειών και την ποιότητα των προϊόντων.

Mία προοπτική για την αύξηση της παραγωγικότητας των καλλιεργειών και την βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων είναι η χρήση σκευασμάτων φιλικών προς το περιβάλλον που ονομάζονται βιοδιεγέρτες.

Προβλήματα πρωτογενή τομέα – Προοπτικές

Ο πρωτογενής τομέας ταλανίζεται από πολλά προβλήματα και δυσκολίες που παρουσιάζονται τις τελευταίες δεκαετίες. Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος, η κατασπατάληση και εξάντληση των φυσικών πόρων και η αναγκαιότητα για παραγωγή ασφαλών και ποιοτικών προϊόντων, είναι μερικά από τα κυριότερα ζητήματα που απασχολούν τους παραγωγούς και τους εργαζόμενους με αγροτική ή γεωργική δραστηριότητα. Στην προσπάθεια εύρεσης αειφόρων λύσεων για την αντιμετώπιση τους, μία προοπτική για την αύξηση της παραγωγικότητας των καλλιεργειών και την βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων είναι η χρήση σκευασμάτων φιλικών προς το περιβάλλον που ονομάζονται βιοδιεγέρτες.

Τι είναι ο βιοδιεγέρτης ;

Βιοδιεγέρτης ονομάζεται κάθε ουσία ή μικροοργανισμός που εφαρμόζεται στα φυτά με στόχο να αναβαθμίσει την αποδοτικότητα της θρέψης, την ανθεκτικότητα στις αβιοτικές καταπονήσεις και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καρπών τους, ανεξάρτητα από το περιεχόμενό τους σε θρεπτικά στοιχεία. Στην επιστημονική βιβλιογραφία οι βιοδιεγέρτες διαχωρίζονται από τα λιπάσματα καθώς σε αντίθεση με την κύρια λειτουργία των λιπασμάτων να τροφοδοτούν το φυτό με θρεπτικά στοιχεία, προωθούν την ανάπτυξη των φυτών με άλλους τρόπους, κυρίως με την ενίσχυση των μεταβολικών διεργασιών. Συνεπώς, γίνεται κατανοητό πως δεν αντικαθιστούν την βασική ή την ετήσια λίπανση των καλλιεργειών.

Προέλευση – Ταξινόμηση

 Οι περισσότεροι βιοδιεγέρτες που χρησιμοποιούνται στις μέρες μας είναι σύνθετα μείγματα χημικών ουσιών που προήλθαν από μία βιολογική διαδικασία ή μέσω εκχύλισης βιολογικών υλικών. Η φύση και η προέλευση των συστατικών τους σε συνδυασμό με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις ευεργετικές επιδράσεις τους στην παραγωγικότητα των φυτών. Παρόλα αυτά, η σύνθεση και οι λειτουργίες ορισμένων εξ αυτών παραμένουν απροσδιόριστες μέχρι και σήμερα, δημιουργώντας προκλήσεις για περεταίρω εμβάθυνση και μελέτη στην ποικιλομορφία των περιεχόμενων αυτών συστατικών.

Σύμφωνα με μια από τις πιο σύγχρονες προσεγγίσεις οι βιοδιεγέρτες διαχωρίζονται στις εξής κατηγορίες:

  1. Χουμικές ενώσεις
  2. Υδρολυμένες πρωτεΐνες και ενώσεις που περιέχουν άζωτο
  3. Εκχυλίσματα από φύκη
  4. Χιτοσάνη και άλλα πολυμερή
  5. Ανόργανες ενώσεις
  6. Ωφέλιμα βακτήρια
  7. Ωφέλιμοι μύκητες
Φάσμα δράσεων
Εδαφικές Ιδιότητες

Οι βιοδιεγέρτες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δράσεων με γεωπονικό και υγειονομικό αντίκτυπο. Αρχικά, διευκολύνουν την πρόσληψη των θρεπτικών στοιχείων από το έδαφος καθιστώντας τα διαθέσιμα. Τα ένζυμα που περιέχουν εμπλέκονται σε διεργασίες αφομοίωσης αζώτου (N) και οι χουμικές ουσίες έχουν την ικανότητα σχηματισμού συμπλόκων με ιχνοστοιχεία όπως ο σίδηρος (Fe) και ο ψευδάργυρος (Zn) που σε αρκετές περιπτώσεις δεν καθίσταται διαθέσιμα και επιτελούν σημαντικές λειτουργίες στη φυσιολογία των φυτών. Επίσης,  συμβάλλουν στη βελτίωση των φυσικοχημικών ιδιοτήτων του εδάφους και της γονιμότητάς του αυξάνοντας την ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων (ΙΑΚ). Τα παραπάνω στοιχεία είναι πολύ σημαντικά ειδικά για την Ελλάδα της οποίας ένα μεγάλο μέρος των εδαφών της παρουσιάζει υψηλό βαθμό εξέλιξης λόγων των μεγάλων ποσοτήτων νερού από τις βροχοπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει έκπλυση κατιόντων των στοιχείων, καθώς και λόγω του αλκαλικού pH που οφείλεται στο μητρικό υλικό από το οποίο προέρχονται.

Αβιοτικές Καταπονήσεις

Επιπροσθέτως, συνεισφέρουν στην ανταπόκριση των φυτών στις αβιοτικές καταπονήσεις. Το λεγόμενο “περιβαλλοντικό στρες”,  προκαλούμενο από ακραίες υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες, ξηροθερμικές συνθήκες, παρουσία προβληματικών εδαφών (αλατούχων, νατριωμένων), μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές και καταστροφές στις καλλιέργειες. Ορισμένα συστατικά όπως οι βεταΐνες και η προλίνη που περιέχονται σε εκχυλίσματα φυκιών με την εφαρμογή τους είτε με ψεκασμούς διαφυλλικά είτε με υδρολίπανση ενισχύουν την άμυνα των φυτών και δρουν ως ωσμωλύτες επιτρέποντας την πρόσληψη νερού και θρεπτικών στοιχείων από τα φυτά σε συνθήκες καταπόνησης.

Ποιότητα καρπών

Επιπλέον, αποτελέσματα επιστημονικών ερευνών έδειξαν πως η εφαρμογή των βιοδιεγερτών συμβάλλει στη βελτίωση της θρεπτικής αξίας των παραγόμενων προϊόντων. Πιο αναλυτικά, παρατηρήθηκε αύξηση των φαινολικών ουσιών και της βιταμίνης C στην κόκκινη πιπεριά μέσα από την ενεργοποίηση ορισμένων ενζύμων, ενώ στη ροδακινιά η αντικατάσταση της αζωτούχου λίπανσης κατά 55% από βιοδιεγέρτες βελτίωσε τους φυσικοχημικούς χαρακτήρες των καρπών. Όσον αφορά το κομμάτι της λίπανσης, το συγκεκριμένο εύρημα θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν αν αναλογιστεί κανείς την επιβάρυνση του περιβάλλοντος από τη συνεχή χρήση χημικών και κυρίως αζωτούχων λιπασμάτων που ωθούν μακροπρόθεσμα στην υποβάθμιση των εδαφών και στην ατμοσφαιρική ρύπανση μέσω των εκλυόμενων αερίων από αυτά.

Σύνοψη

Συνοψίζοντας, η χρήση των βιοδιεγερτών και η εφαρμογή τους ως καλλιεργητικό μέτρο μπορεί να αποτελέσει ένα αξιόλογο εργαλείο που διασφαλίζει την απόδοση των καλλιεργειών και αναβαθμίζει την ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων, ούσα φιλική προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Ωστόσο, η στροφή των καλλιεργητών στους βιοδιεγέρτες που γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη τα τελευταία χρόνια σε συνδυασμό με τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα που παρουσιάζονται, κρίνουν απαραίτητη την διερεύνηση και εμβάθυνση των μηχανισμών δράσης τους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ/ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  • DROBEK M., FRAC M. and CYBULSKA J. (2019). Plant Biostimulants: Importance of the Quality and Yield of Horticultural Crops and the Improvement of Plant Tolerance to Abiotic Stress-A Review. Agronomy 9, 335.
  • DU JARDIN P. (2015). Plant biostimulants: Definition, concept, main categories and regulation. Scientia Horticulturae 196, 3-14.
  • ERTANI A., SAMBO P., NICOLETTO C., SANTAGATA S., SCHIAVON M. and NARDI S. (2015). The use of organic biostimulants in hot pepper plants to help low input sustainable agriculture. Chemical and Biological Technologies in Agriculture (2015) 2:11.
  • MANSOUR A.E.M., AHMED F.F., ABDELAAL A.M.K., EISSA R.A.R. and SEHRAWY O.A.M. (2013) The beneficial of using some Biostimulants as a Partial Replacement of Chemical N Fertilizers in Floridaprince Peach Orchards. Journal of Applied Sciences Research 9(1): 867-871.

Θεμιστοκλής Παπαδήμας

Απόφοιτος του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών του Τμήματος Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων & Γεωργικής Μηχανικής στον τομέα της Εδαφολογίας & Γεωργικής Χημείας. Μεταπτυχιακός φοιτητής στο τμήμα Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών με ειδίκευση στην Δενδροκομία, Ελαιοκομία & Αμπελουργία. Δείτε όλα τα άρθρα εδώ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Translate :