Γράφει ο Λεωνίδας Νταλιάνης, Γεωπόνος – Εδαφολόγος – Αρθρογράφος/Συντάκτης, Agricultural University of Athens, Soil Science & Αgricultural chemistry

Τα εσπεριδοειδή αποτελούν την σημαντικότερη ομάδα φρούτων του Πλανήτη. Παρόλο που οι καρποί τους χρησιμοποιούνται ως επιδόρπια, εν τούτοις και τα αιθέρια έλαια έχουν τεράστια σημασία στην διαχείριση των εσπεριδοειδών. Αιθέρια έλαια είναι πτητικές ουσίες που απομονώνονται μέσω μιας διεργασίας, όπως η απόσταξη, από ένα αρωματικό φυτό ενός συγκεκριμένου φυτικού είδους. Το αιθέριο έλαιο φέρει, συνήθως, το όνομα του φυτικού είδους από το οποίο έχει προκύψει

Τα αιθέρια έλαια – πτητικά έλαια, έχουν φυτική προέλευση και χαρακτηρίζονται από διακριτική μυρωδιά και κάποιο μέτρο αντίδρασης ως προς την υδρόλυση. Από χημική άποψη είναι κυρίως τερπένια. Κάποια αιθέρια έλαια αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από ένα συστατικό. Στα αιθέρια έλαια τα κυριότερα συστατικά τους ανήκουν στην κατηγορία των τερπενίων, που συντίθενται συνήθως κατά το βιοσυνθετικό μονοπάτι του μεβαλονικού οξέος ή στην κατηγορία των αρωματικών ενώσεων (του φαινυλοπροπενίου) που παράγονται συνήθως στο βιοσυνθετικό μονοπάτι του σικιμικού οξέος. Τα μέρη του φυτού στα οποία συγκεντρώνονται κατά κύριο λόγο τα αιθέρια έλαια είναι ειδικά κύτταρα, που λειτουργούν ως φυσικοί αποθηκευτικοί χώροι για το φυτό και ονομάζονται ελαιογόνοι αδένες.

Η μέθοδος παραλαβής των αιθέριων ελαίων εσπεριδοειδών

Τα περισσότερα αιθέρια έλαια των φρέσκων φυτικών υλικών, τα παίρνουμε με την απόσταξη με ατμούς. Για τα αιθέρια έλαια εσπεριδοειδών κύρια επιλογή παραλαβής του είναι μέσω μια φυσικής διαδικασίας.

Αυτά τα αιθέρια έλαια ονομάζονται «ψυχρής εκπίεσης», επειδή η θερμότητα δεν εμπλέκεται στην εκχύλιση και απλά ο φλοιός απελευθερώνει το αιθέριο έλαιο με διάφορες μηχανικές μεθόδους. Η ψυχρή εκπίεση δε σημαίνει ότι ο καρπός ψύχεται, αλλά βρίσκεται σε θερμοκρασία δωματίου και με τις τεχνικές παραλαμβάνεται το έλαιο από τους αδένες του φλοιού όπου περιέχεται.

Ο φλοιός των εσπεριδοειδών αποτελείται από :

  • Το εξωτερικό στρώμα, όπου βρίσκεται μία λεπτή μεμβράνη η “flavedo”.

Εκεί βρίσκονται διάφοροι τύποι καροτενοειδών, τα οποία δίνουν το χαρακτηριστικό χρώμα της φλούδας του κάθε είδους και αιθέρια έλαια που δίνουν το χαρακτηριστικό χρώμα του κάθε φρούτου.

  • Ένα παχύτερο, ινώδες και σπογγώδες λευκό στρώμα το “albedo”.
Πορτοκαλιά

Εκεί περιέχονται ενώσεις, που ανήκουν σε διαφορετικές χημικές ομάδες και μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του παραλαμβανόμενου χυμού, αν βρουν διέξοδο και αναμειχτούν με τον χυμό. Αυτές οι ενώσεις είναι της κατηγορίας των φλαβονοειδών, αλλά και d – λιμονένιο, λιμονένιο και πηκτίνες. Στη βιομηχανία των χυμών, φροντίζουν να διαχωρίζουν αυτές τις ουσίες, τόσο για την καλή ποιότητα του χυμού όσο και για την οικονομική σημασία τους σαν αυτοτελή προϊόντα.

Το στρώμα “albedo” απορροφά γρήγορα κάθε απελευθερούμενη ποσότητα αιθέριου ελάιου από την στοιβάδα “flavedo”, μειώνοντας αισθητά την τελική απόδοση. Επιπλέον, το αιθέριο έλαιο όταν παραλαμβάνεται, δεσμεύεται από τους κηρούς και τις πηκτίνες που προέρχονται από τα διαταραγμένα κύτταρα του flavedo. Έτσι, είναι δύσκολος ο διαχωρισμός του ελαίου από το ημιστερεό μίγμα που σχηματίζεται και απαιτούνται κι άλλες διεργασίες όπως διήθηση και διαχωρισμός με φυγοκέντριση για να παραληφθεί ένα διαυγές και καθαρό αιθέριο έλαιο.

Μέχρι σήμερα έχουν ταυτοποιηθεί σαράντα πτητικά συστατικά των αιθέριων ελαίων στις βιομηχανίες χυμών, ενώ στις βιομηχανίες αρωματοποιίας μόνο από τα περγαμότα έχουν απομονωθεί 70 πτητικά συστατικά.

Αν παρατηρήσουμε την φύση γύρω μας θα δούμε πως από μόνη της έχει αναπτύξει μηχανισμούς μέσω των οποίων καταφέρνει να επιβιώνει πάρα τις αντιξοότητες και τους κίνδυνους που αντιμετωπίζει. Όπως τα ζώα έτσι και ο άνθρωπος από την αρχή της ύπαρξης του χρησιμοποιεί τις ιδιότητες των φυτών για την βελτίωση της υγείας του και της ποιότητας της ζωής του γενικότερα.

Με την πάροδο των ετών κατάφερε να κλείσει σε ένα μικρό δοχείο τις ιδιότητες μιας πολύ μεγάλης ποσότητας από ένα φυτό ή βότανο. Αυτό δεν είναι άλλο από το αιθέριο έλαιο. Η λέξη αιθέριο μας μαρτυρά αμέσως το κύριο χαρακτηριστικό του. Πρόκειται για έλαιο το οποίο εύκολα εξατμίζεται, εξού και η λέξη αιθέριο και λόγω της πτητικότητας του αυτής έχουμε το χαρακτηριστικό έντονο άρωμα του στον χώρο. Ταυτόχρονα όμως με την διάχυση του αρώματος του κάθε φυτού, επόμενο είναι πως έχουμε και την διάχυση των πολυτίμων για την υγειά μας ιδιοτήτων του.

Η χημεία του πορτοκαλιού - ppt κατέβασμα

Ας δούμε όμως εν συντομία πως παράγονται τα αιθέρια έλαια

  • Απόσταξη με υδρατμούς. Σε αυτή την περίπτωση τα μέρη των φυτών από τα οποία θα παραχθεί το αιθέριο έλαιο όπως άνθη, φύλλα, καρποί, κλπ. τοποθετούνται στην συσκευή απόσταξης, πάνω από νερό το οποίο βράζει. Οι υδρατμοί διέρχονται από τα μέρη του φυτού με αποτέλεσμα να παρασύρουν τις πτητικές ενώσεις τους. Υποπροϊόντα της απόσταξης με υδρατμούς είναι και ορισμένα ανθόνερα.
  • Με ψυχρή έκθλιψη. Συναντάται στα αιθέρια έλαια τα οποία προέρχονται από εσπεριδοειδή. Πρόκειται για μηχανική πίεση του φλοιού στον οποίο υπάρχει το αιθέριο έλαιο.
  • Εξαγωγή με διαλυτή. Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται κατά την εξαγωγή αιθέριου ελαίου από άνθη τα οποία περιέχουν πολύ μικρή ποσότητα ελαίου ώστε να χρησιμοποιηθεί απόσταξη με υδρατμούς, καθώς επίσης η αυξημένη θερμοκρασία της απόσταξης θα αλλοίωνε το αποτέλεσμα. Το παραγόμενο αυτής της μεθόδου ονομάζεται βάμμα και είναι ένα παχύρρευστο ελαιοδιαλυτό μείγμα το οποίο περιέχει το αιθέριο έλαιο και σε ποσοστό ρητίνες, κερί και άλλα ελαιώδη υλικά του φυτού. Το βάμμα αιθέριου ελαίου μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έχει, όμως για περαιτέρω απομόνωση του αιθερίου ελαίου χρησιμοποιείται εκ νέου εκχύλιση με αιθυλική αλκοόλη. Κατόπιν απομακρύνεται και η αιθυλική αλκοόλη και το αποτέλεσμα που έχουμε είναι το αιθέριο έλαιο το οποίο ονομάζεται Absolute.

Τα αιθέρλια έλαια των πορτοκαλιών αποτελούνται από σειρές τερπενίων. Ορισμένα από αυτά όπως το λιμονένιο ( να μη συγχέεται με την λιμονίνη) αποτελούν το κύριο όγκο αλλά δεν συμβάλλουν τόσο πολύ στο λεπτό άρωμα.

Η περιεκτικότητα σε λιμονένιο ποικίλει από 30 μέχρι 98%.

Στα πορτοκάλια κυμαίνεται από 75 μέχρι 98% d-λιμονένιο και β-μυρσένιο. Στα μανταρίνια από 50 εώς 70%.

Τα συστατικά των αιθέριων ελαίων χωρίζονται σε δύο ομάδες (οξυγονούχα και μη οξυγονούχα):

Α. ΤΕΡΠΕΝΙΑ – Στα μη οξυγονούχα. Όπως είναι γνωστό τα φυτά περιέχουν ορισμένες ουσίες με λίγο ή πολύ δυνατή οσμή οι οποίες παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στις ζωτικές τους λειτουργίες και συγκεκριμένα στην γονιμοποίησή τους. Αυτά τα συστατικά είναι γνωστά από την αρχαιότητα ως αιθέρια έλαια.

Β. Αρωματικά συστατικά ( οξυγονούχα): Αλκοόλες, αλδεύδες, κετόνες, φαινόλες, οξέα, εστέρες

ΠΗΓΉ:

  1. “Τα εσπεριδοειδή” , Δρ. Ευτύχιος Πρωτοπαπαδάκης
  2.  Κοκκίνη, Σ. (2008-2009). Φυτικά Προϊόντα Βιολογικώς Δραστικά. Φαρμακευτικά – Αρωματικά Φυτά. Πανεπιστημιακό Τυπογραφείο. Θεσσαλονίκη
  3. Kokkini, S., Karousou, R. and Vokou, D. (1994) Pattern of geographic variation of origanum vulgare trichomes and essential oil content in greece. Biochem. Syst. Ecol., 22, 517-528
  4. Steflitsch, W. and Steflitsch, M. (2008) Clinical aromatherapy. J. Men’s Health, 5, 74-85.
  5. https://www.votanistas.com/aitheria-elaia/aitheria-elaia-esperidoeidwn-methodoi-kai-diskolies/

Χωρίς σχόλια
Σχόλια σε: Τα αιθέρια έλαια των εσπεριδοειδών – AgroPublic

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Πληρωμές

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

NewsLetter

Με την εγγραφή σας αποδέχεστε το Πολιτική Απορρήτου μας.

bokoslab - agropublic

Πρόσφατα Σχόλια

Άρθρα – Απόψεις

Ειδήσεις, powered by iNews

Συνδεθείτε τώρα!

Εγγραφείτε τώρα!