Η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) για το ελαιόλαδο και τις ελιές

Η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) εκφράζει τις ανησυχίες της για τις ετικέτες με διατροφικά σκορ στο ελαιόλαδο και τις ελιές.

Τον τελευταίο καιρό έχουν κυκλοφορήσει σε διάφορες χώρες της ΕΕ συστήματα διατροφικής ετικέτας στη συσκευασία τροφίμων με τη χρήση βαθμολογικής κλίμακας που αναπαριστάται με χρώματα.

Σκοπός αυτών των συστημάτων είναι να προειδοποιήσουν το καταναλωτή για τις θερμίδες, τα λιπαρά, τα κορεσμένα λιπαρά, το αλάτι και τη ζάχαρη. Τέτοια συστήματα είναι το Nutri-Score, με μια κλίμακα 5 διαβαθμίσεων των χρωμάτων κόκκινο-κίτρινο-πράσινο, και το Traffic Light, με μια χρωματική κλίμακα 3 διαβαθμίσεων κόκκινο-πορτοκαλί-πράσινο, κάτι ανάλογο με τους φωτεινούς σηματοδότες στους δρόμους. Η χρωματική αυτή διαβάθμιση είναι μια υπεραπλούστευση η οποία αναπόφευκτα στη λογική του απλού καταναλωτή συνδέεται με το σκεπτικό πως ό,τι είναι κόκκινο είναι “κακό”, ό,τι είναι πράσινο είναι “καλό” και ό,τι είναι πορτοκαλί είναι “έτσι κι έτσι”.

Ο κίνδυνος που ενδέχεται να έχει αυτή η χρωματική κατάταξη είναι ότι το ελαιόλαδο μπορεί να πάρει “κακή” βαθμολογία γιατί είναι αποκλειστικά κάτι λιπαρό, ότι οι ελιές μπορεί να πάρουν “κακή” βαθμολογία γιατί έχουν αλάτι με βάση την παραδοσιακή μέθοδο παρασκευής, ότι ένα τρόφιμο που έχει σπορέλαια ή φοινικέλαια μπορεί να έχει την ίδια “κακή” βαθμολογία με ένα τρόφιμο που έχει ελαιόλαδο.

Πολύ δε περισσότερο μας προβληματίζει το γεγονός ότι αυτές οι κλίμακες μπορεί να έχουν την ίδια χρήση είτε ένα τρόφιμο είναι φαγητό (μια ολοκληρωμένη σύνθεση) είτε είναι συστατικό φαγητού. Π.χ. το ελαιόλαδο είναι συστατικό φαγητού, κανένας δεν καταναλώνει το ελαιόλαδο σκέτο. Οι ελιές είναι συνοδευτικού φαγητού αλλά και συστατικό φαγητού (π.χ. σαλάτας, ελαιόψωμου). Ο χαρακτηρισμός ενός συστατικού δε σημαίνει απαραίτητα ότι οι ίδιες ιδιότητες μεταβιβάζονται και στο φαγητό ή παρασκεύασμα στο οποίο συμμετέχει. Είναι σα να κοιτάμε το δέντρο και όχι το δάσος.

Το ελαιόλαδο και οι ελιές έχουν προστιθέμενες διατροφικές αξίες οι οποίες δεν εκφράζονται σε αυτά τα συστήματα διατροφικής ενημέρωσης. Η διατροφική αξία τους, εκτός από τα μονοακόρεστα λιπαρά, είναι η συγκέντρωση σε αντιοξειδωτικά και βιολειτουργικά συστατικά. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία βέβαια προβλέπει τη χρήση ισχυρισμών διατροφής για τις περιπτώσεις αυτές αλλά σε καμιά περίπτωση η εμφάνισή τους στις ετικέτες δεν είναι τόσο επιδεικτική με χρωματικές κλίμακες. Πέρα όμως από τη διατροφική τους αξία τα συστατικά αυτά είναι σημαντικό μέρος της γαστρονομικής μας κληρονομιάς και την παράδοσής μας ως μεσογειακός λαός. 

Δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή στα πλαίσια των οργάνων της ΕΕ συζητιέται η καθιέρωση ενός ενιαίου συστήματος διατροφικής ενημέρωσης στις ετικέτες των τροφίμων οι προτάσεις της Επιστημονικής Εταιρείας Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας είναι:

α) κάθε είδους διατροφική ενημέρωση να περιλαμβάνει αναφορά στη μερίδα σερβιρίσματος, ενώ ταυτόχρονα να δημιουργηθούν και κανόνες ορισμού της μερίδας σερβιρίσματος

β) να αποφευχθεί η χρήση χρωματικής κλίμακας και συμβόλων που θα επιβάλουν στους καταναλωτές επιλογές χωρίς την ουσιαστική κατανόηση της διατροφικής αξίας των τροφίμων

γ) να συνεκτιμηθεί ότι δε μπορεί να εντάσσεται στο ίδιο πλαίσιο αξιολόγησης κάτι που είναι συστατικό με κάτι που είναι τρόφιμο για κατανάλωση ως έχει

δ) να ληφθεί μέριμνα για την προστασία των παραδοσιακών προϊόντων όπως το ελαιόλαδο και οι ελιές, αλλά και άλλα όπως το μέλι και το ταχίνι, από εσφαλμένες εντυπώσεις όσον αφορά τη διατροφική τους αξία τουλάχιστον.

ε) κάθε σύστημα διατροφικής ενημέρωσης πρέπει να προάγει τη διατροφική αγωγή του καταναλωτή και να συνοδεύεται από αντίστοιχες δράσεις ενημέρωσης ως προς την κατανόηση της πληροφορίας.

Η εμφάνιση πολλών συμβόλων και χρωματικών κατατάξεων στις ετικέτες των τροφίμων αναδεικνύει και ένα άλλο πρόβλημα, περισσότερο ηθικό και δεοντολογικό. Με τα σχήματα και τα χρώματα δεν προάγουμε τη διατροφική αγωγή του καταναλωτή (σε όλες τις ηλικίες και μορφωτικά επίπεδα) γιατί τον οδηγούμε στη ασυνείδητη επιλογή βάση συμβόλων και όχι στη συνειδητή επιλογή με ανάγνωση των πληροφοριών της ετικέτας. Πέρα από αυτό τίθεται και ένα θέμα ρατσισμού ανάμεσα στα προϊόντα με τη διάκρισή τους ανάμεσα σε “καλά” και “κακά” τρόφιμα. Έμμεσα, πλην σαφώς, αυτή η διάκριση μεταβιβάζεται και στις εταιρείες τροφίμων σε “συνειδητές” και “ανεύθυνες” και στους καταναλωτές σε “προσεκτικούς” και “απρόσεκτους”. Τελικά μήπως πρέπει να προβληματιστούμε εάν εμείς επιλέγουμε τα τρόφιμα ή εάν αυτά επιλέγουν εμάς; 

Position of the Scientific Society of Olive Encyclopaidists (4E) for the labels with nutritional scores on olive oil and table olives.

Recently, nutritional labelling systems in food packaging using a colour scale have been introduced in several EU countries. The purpose of these systems is to warn the consumer about calories, fats, saturated fats, salt and sugar. Such systems are the Nutri-Score, with a 5-point scale of red-yellow-green, and the Traffic Light, with a 3-point scale of red-orange-green, something analogous to the street lights. This colour grading is an oversimplification, which in the logic of the ordinary consumer is inevitably linked to the idea that what is red is “bad”, what is green is “good” and what is orange is “so and so”.

The risk that this colour classification may have is that olive oil can get a “bad” score because it is exclusively fatty, that olives can get a “bad” score because they have salt, based on the traditional method of processing, that a food that has vegetable seed oils or palm oil can have the same “bad” score as a food that has olive oil.

What troubles us much more is the fact that these colour scales can have the same use whether a food is a meal (a complete composition) or it is a food ingredient. E.g. plive oil is a food ingredient, no one consumes straight olive oil. Table plives are a side dish but also a food ingredient (e.g. salad, olive bread). The characterisation of an ingredient does not necessarily mean that the same properties are transferred to the food or product in which it participates. It is like looking at the tree and not the forest.

Olive oil and table olives have added value which is not expressed in these nutritional information systems. Their nutritional value, in addition to monounsaturated fats, is the concentration of antioxidants and bioactive ingredients. European legislation of course, renders the use of nutritional claims in cases as such, but in no circumstance their appearance on the labels is manifested with colour scales. Beyond their nutritional value, these ingredients are a significant part of our gastronomic heritage and our tradition as a Mediterranean nation.

Since the introduction of a uniform system of nutritional information on food labels is currently under discussion within the EU organisations, the proposals of the Scientific Society of Olive Encyclopaidists (4E) are:

a) any kind of nutritional information should include a reference to the serving size, while at the same time rules for the definition of the serving size are established

b) to avoid the use of colour scales and symbols that will impose choices on consumers without an essential understanding of the nutritional value

(c) it should under consideration the fact that a product ingredient and a meal or a food product should not be included in the same evaluation framework.

d) to take under precaution the protection of traditional products such as olive oil and table olives, but also others such as honey and tahini, from misconceptions referring to their nutritional value at least.

(e) each nutritional information system must promote nutrition education of the consumer and must be accompanied by the appropriate communication actions for the understanding of the information.

The appearance of many symbols and colour classifications on food labels highlights another problem, moral and ethical. With the shapes and colours we do not promote the nutritional education of the consumer (at all ages and literacy levels) because we lead him to the unconscious choice based on symbols and not to the conscious choice by reading the information on the label. Beyond that, there is the issue of racism among products by discrimination between “good” and “bad” foods. Indirectly, but obviously, this discrimination is conveyed to food companies as “conscious” and “irresponsible” and to consumers as “careful” and “careless”. Finally, should we worry whether we choose our food or whether it chooses us?

AgroPublic

Αγροτικά Νέα της Πελοποννήσου.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Translate :